Να σπουδάσω στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό;

Για έναν μαθητή που ολοκληρώνει το σχολείο, η ερώτηση «Ελλάδα ή εξωτερικό;» δεν είναι πλέον απλώς θέμα επιλογής πανεπιστημίου. Είναι, σε μεγάλο βαθμό, επιλογή τρόπου ζωής. Η φοίτηση στο εξωτερικό σημαίνει περισσότερη ανεξαρτησία, επαφή με διαφορετικές κουλτούρες και πιθανώς πρόσβαση σε διαφορετικά ακαδημαϊκά και επαγγελματικά περιβάλλοντα. Από την άλλη πλευρά, οι σπουδές στην Ελλάδα μπορούν να προσφέρουν μικρότερο κόστος, οικογενειακή υποστήριξη και ένα οικείο περιβάλλον, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι στερούνται διεθνών ευκαιριών.

Δεν υπάρχει, επομένως, μία σωστή απάντηση για όλους. Η καλύτερη επιλογή εξαρτάται από το αντικείμενο σπουδών, τους οικονομικούς πόρους της οικογένειας, την προσωπικότητα του φοιτητή και, κυρίως, από το τι θέλει να κάνει μετά την αποφοίτησή του.

Το κόστος είναι ο πρώτος μεγάλος παράγοντας

Η οικονομική διάσταση είναι ίσως το πιο πρακτικό ζήτημα. Στην Ελλάδα, ένας φοιτητής που σπουδάζει μακριά από τον τόπο κατοικίας του μπορεί ήδη να έχει σημαντικά έξοδα, ιδιαίτερα για ενοίκιο και καθημερινή διαβίωση. Στο εξωτερικό, όμως, το κόστος μπορεί να αυξηθεί σημαντικά, ανάλογα με τη χώρα και την πόλη.

Εκτός από τα δίδακτρα, πρέπει να υπολογιστούν το ενοίκιο, οι λογαριασμοί, τα τρόφιμα, οι μετακινήσεις, τα αεροπορικά εισιτήρια και η ασφάλιση, όπου απαιτείται. Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν επίσης σημαντικά τέλη φοίτησης, ενώ σε άλλες η ανώτατη εκπαίδευση μπορεί να είναι πολύ οικονομικότερη ή να παρέχει περισσότερες υποτροφίες.

Για αυτό, η σύγκριση δεν πρέπει να γίνεται με βάση μόνο το «πόσο κοστίζει το πανεπιστήμιο». Πρέπει να υπολογιστεί το συνολικό κόστος μιας τετραετίας ή τριετίας.

Παράλληλα, υπάρχουν προγράμματα χρηματοδότησης και κινητικότητας. Το Erasmus+ προβλέπει επιχορηγήσεις για φοιτητές που σπουδάζουν προσωρινά σε άλλη χώρα και, στο πλαίσιο της κινητικότητας, οι φοιτητές απαλλάσσονται από δίδακτρα, τέλη εγγραφής και εξετάσεων στο ίδρυμα υποδοχής.

Το εξωτερικό δεν σημαίνει αυτόματα καλύτερη εκπαίδευση

Υπάρχει ένας μύθος ότι ένα πτυχίο από το εξωτερικό είναι πάντοτε ανώτερο από ένα πτυχίο που αποκτήθηκε στην Ελλάδα. Αυτό δεν ισχύει απαραίτητα.

Υπάρχουν εξαιρετικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα και, ταυτόχρονα, ιδρύματα στο εξωτερικό που μπορεί να μην προσφέρουν το επίπεδο εκπαίδευσης που περιμένει ένας φοιτητής. Η σωστή σύγκριση πρέπει να γίνεται ανάμεσα σε συγκεκριμένα προγράμματα και όχι ανάμεσα σε χώρες.

Ένας υποψήφιος πρέπει να εξετάζει το πρόγραμμα μαθημάτων, το διδακτικό προσωπικό, τις υποδομές, τις ερευνητικές δυνατότητες, την πρακτική άσκηση και την επαγγελματική πορεία των αποφοίτων.

Ειδικά όταν πρόκειται για ιδιωτικό πανεπιστήμιο ή κολλέγιο, χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή. Δεν αρκεί να υπάρχει ένας εντυπωσιακός διεθνής τίτλος. Πρέπει να ελεγχθεί ποιος απονέμει το πτυχίο, αν το ίδρυμα είναι αναγνωρισμένο στη χώρα του και τι σημαίνει ο συγκεκριμένος τίτλος για τον επαγγελματικό στόχο του φοιτητή.

Η αναγνώριση του πτυχίου είναι κρίσιμη

Όποιος επιλέγει να σπουδάσει στο εξωτερικό πρέπει να σκέφτεται από την αρχή πού θέλει να χρησιμοποιήσει το πτυχίο του.

Η αναγνώριση τίτλων δεν είναι ενιαία σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επισημαίνει ότι δεν υπάρχει αυτόματη αναγνώριση όλων των ακαδημαϊκών τίτλων μεταξύ των κρατών-μελών και ότι κάθε χώρα μπορεί να εφαρμόζει τους δικούς της κανόνες.

Στην Ελλάδα, για την ακαδημαϊκή αναγνώριση τίτλων ανώτατης εκπαίδευσης της αλλοδαπής αρμόδιος είναι ο ΔΟΑΤΑΠ. Η διαδικασία για την αναγνώριση τίτλου πρώτου κύκλου πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για επαγγέλματα ή σταδιοδρομίες όπου η αναγνώριση του τίτλου αποτελεί προϋπόθεση. Επομένως, πριν εγγραφεί σε ένα πανεπιστήμιο του εξωτερικού, ο υποψήφιος πρέπει να ελέγξει όχι μόνο αν το πανεπιστήμιο είναι αναγνωρισμένο, αλλά και αν το συγκεκριμένο πτυχίο εξυπηρετεί τον επαγγελματικό του στόχο.

Τι προσφέρει πραγματικά η ζωή στο εξωτερικό;

Το σημαντικότερο πλεονέκτημα των σπουδών στο εξωτερικό ίσως να μην είναι ακαδημαϊκό. Είναι η προσωπική ανάπτυξη.

Ένας φοιτητής που μετακομίζει σε άλλη χώρα αναγκάζεται να οργανώσει μόνος του την καθημερινότητά του. Μαθαίνει να διαχειρίζεται χρήματα, να μαγειρεύει, να αντιμετωπίζει πρακτικά προβλήματα, να επικοινωνεί σε άλλη γλώσσα και να δημιουργεί έναν νέο κοινωνικό κύκλο.

Η εμπειρία αυτή μπορεί να δημιουργήσει αυτοπεποίθηση και ανεξαρτησία. Παράλληλα, η καθημερινή επαφή με ανθρώπους διαφορετικών εθνικοτήτων μπορεί να διευρύνει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται κάποιος τον κόσμο.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά. Η απομάκρυνση από την οικογένεια μπορεί να είναι δύσκολη. Η μοναξιά, η νοσταλγία και το πολιτισμικό σοκ είναι πραγματικές εμπειρίες, ιδιαίτερα κατά τους πρώτους μήνες.

Γι’ αυτό, το ερώτημα δεν πρέπει να είναι μόνο «θέλω να πάω στο εξωτερικό;», αλλά και «είμαι έτοιμος να ζήσω μόνος μου;».

Η Ελλάδα προσφέρει περισσότερα από όσα συχνά πιστεύουμε

Η παραμονή στην Ελλάδα δεν σημαίνει ότι ένας φοιτητής αποκλείεται από διεθνείς εμπειρίες. Τα ελληνικά πανεπιστήμια συμμετέχουν σε προγράμματα κινητικότητας και ένας φοιτητής μπορεί να πραγματοποιήσει μέρος των σπουδών του σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα μέσω Erasmus+.

Στην περίπτωση αυτή, ο φοιτητής μπορεί να αποκτήσει διεθνή εμπειρία χωρίς να εγκαταλείψει μόνιμα το ελληνικό πανεπιστήμιό του. Οι σπουδές που πραγματοποιούνται στο εξωτερικό, εφόσον έχουν συμφωνηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος, συνυπολογίζονται στο πτυχίο του ιδρύματος προέλευσης.

Αυτό δημιουργεί μια τρίτη επιλογή που συχνά παραβλέπεται: να σπουδάσω στην Ελλάδα και να αποκτήσω διεθνή εμπειρία κατά τη διάρκεια των σπουδών μου.

Για έναν φοιτητή που δεν είναι ακόμη βέβαιος ότι θέλει να ζήσει μόνιμα στο εξωτερικό, αυτή μπορεί να είναι μια ιδιαίτερα ισορροπημένη λύση.

Οι επαγγελματικές προοπτικές πρέπει να καθοδηγούν την απόφαση

Το σημαντικότερο ερώτημα είναι τι θέλω να κάνω μετά το πτυχίο.

Αν κάποιος θέλει να εργαστεί σε μια συγκεκριμένη χώρα, είναι λογικό να εξετάσει σοβαρά το ενδεχόμενο να σπουδάσει εκεί. Θα δημιουργήσει δίκτυο γνωριμιών, θα γνωρίσει την αγορά εργασίας και θα αποκτήσει εμπειρία στο συγκεκριμένο περιβάλλον.

Αν, αντίθετα, σκοπεύει να επιστρέψει στην Ελλάδα, πρέπει να εξετάσει την αξία του συγκεκριμένου ξένου πτυχίου στην ελληνική αγορά και τις διαδικασίες αναγνώρισης.

Το ίδιο ισχύει και για όσους σκέφτονται μεταπτυχιακές σπουδές. Ένα διεθνές πτυχίο μπορεί να είναι πλεονέκτημα, αλλά δεν είναι αυτόματα καλύτερο από ένα ελληνικό. Αυτό που μετράει είναι η ποιότητα του προγράμματος και το τι πραγματικά προσθέτει στο βιογραφικό.

Τελικά, Ελλάδα ή εξωτερικό;

Η απάντηση εξαρτάται από τον ίδιο τον φοιτητή.

Η Ελλάδα μπορεί να είναι καλύτερη επιλογή για κάποιον που θέλει χαμηλότερο κόστος, οικογενειακή υποστήριξη και ένα οικείο περιβάλλον, ενώ παράλληλα μπορεί να αξιοποιήσει Erasmus ή άλλες διεθνείς ευκαιρίες.

Το εξωτερικό μπορεί να είναι καλύτερη επιλογή για κάποιον που αναζητά ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα που δεν προσφέρεται εύκολα στην Ελλάδα, θέλει να εργαστεί διεθνώς, είναι οικονομικά προετοιμασμένος και επιθυμεί να αποκτήσει μεγαλύτερη ανεξαρτησία.

Το βασικό είναι να μην επιλέξει κάποιος το εξωτερικό μόνο και μόνο επειδή «ακούγεται καλύτερο». Ούτε πρέπει να μείνει στην Ελλάδα απλώς επειδή φοβάται την αλλαγή.

Συμπέρασμα

Η επιλογή ανάμεσα στην Ελλάδα και το εξωτερικό δεν είναι διαγωνισμός μεταξύ δύο συστημάτων εκπαίδευσης. Είναι μια προσωπική απόφαση που πρέπει να συνδέεται με τους στόχους, τις δυνατότητες και τις προτεραιότητες κάθε φοιτητή.

Πριν παρθεί η απόφαση, αξίζει να συγκριθούν τουλάχιστον τρία συγκεκριμένα προγράμματα, να υπολογιστεί το πραγματικό κόστος, να ελεγχθεί η αναγνώριση του πτυχίου και να εξεταστούν οι επαγγελματικές προοπτικές. Εξίσου σημαντικό είναι να αναρωτηθεί ο υποψήφιος αν θέλει πραγματικά την εμπειρία της ζωής στο εξωτερικό ή αν αυτό αποτελεί απλώς κοινωνική προσδοκία.

Τελικά, δεν υπάρχει «καλύτερο» μέρος για να σπουδάσει κανείς. Υπάρχει το καλύτερο μέρος για τον συγκεκριμένο άνθρωπο, στο συγκεκριμένο στάδιο της ζωής του. Για κάποιον αυτό μπορεί να είναι ένα ελληνικό πανεπιστήμιο με ένα εξάμηνο Erasmus. Για κάποιον άλλο, ένα πανεπιστήμιο στο Λονδίνο, στο Άμστερνταμ, στη Γερμανία ή σε μια άλλη χώρα. Η σωστή επιλογή είναι εκείνη που συνδυάζει καλή εκπαίδευση, οικονομική βιωσιμότητα, προσωπική εξέλιξη και ένα πτυχίο που πραγματικά θα μπορεί να αξιοποιηθεί στο μέλλον.